Cookbooks - Food - Wine

Danh mục này phù hợp nếu bạn muốn nấu ăn bài bản, học phong cách ẩm thực quốc tế, nâng level bày biện, hoặc bắt đầu hiểu rượu vang theo cách dễ chịu, không “học thuật hóa”.

Nội dung danh mục Cookbooks – Food – Wine

The 18 Best Cookbooks of 2023, According to Food & Wine Editors

Cookbooks – Food – Wine (sách nấu ăn – ẩm thực – rượu vang) là nhóm sách 100% ngoại văn, chủ yếu tiếng Anh, với lợi thế rất rõ: ngôn ngữ chuẩn ngành, kỹ thuật được trình bày theo tiêu chuẩn quốc tế, và nhiều cuốn đi kèm hình ảnh hướng dẫn cực kỳ trực quan. Bạn sẽ gặp đủ kiểu sách: cookbook theo trường phái (Italian, French, Japanese, Mediterranean…), sách theo chủ đề (baking, pastry, BBQ, vegetarian, healthy, quick meals), sách theo kỹ thuật (knife skills, sauces, fermentation), và sách thiên về câu chuyện ẩm thực (food writing, food culture).

Với phần Wine, danh mục thường có sách nhập môn cho người mới, sách vùng rượu (regions & appellations), sách pairing (kết hợp món – rượu), tasting notes, và cả những cuốn đi sâu vào quy trình làm rượu (winemaking) hoặc nghề sommelier. Điểm hay là bạn không cần “thuộc” quá nhiều; sách tốt sẽ giúp bạn hiểu bằng logic: vì sao rượu này hợp món kia, vì sao cùng là Chardonnay nhưng vùng khác nhau lại khác nhau.

Đọc cookbook tiếng Anh cũng có một ưu thế thực dụng: bạn làm quen với đơn vị đo, thuật ngữ kỹ thuật (sauté, braise, simmer, fold, proof…), và cách mô tả vị giác. Lúc đầu có thể hơi chậm, nhưng càng đọc bạn càng thấy nó giống như học một ngôn ngữ thứ hai bằng… đồ ăn.

Ai nên chọn danh mục này?

The best cookbooks – Los Angeles Times

• Người mới nấu ăn nhưng muốn học bài bản: Bạn cần sách có hình minh họa, giải thích kỹ thuật cơ bản, công thức rõ ràng, và hướng dẫn tránh lỗi thường gặp.
• Người đã nấu lâu, muốn nâng trình và biến tấu: Bạn hợp với sách theo kỹ thuật (sauces, baking science, fermentation) hoặc cookbook theo trường phái để học “logic món” thay vì chỉ chép công thức.
• Người yêu rượu vang, muốn hiểu để chọn và thưởng thức tự tin: Bạn cần sách nhập môn về tasting, regions, pairing, và cách đọc nhãn rượu; sau đó mới mở rộng sang chuyên sâu.

Những chủ đề hoặc dòng sách nổi bật

1) Core technique cookbooks: học kỹ thuật để nấu “món nào cũng ổn”

Nếu bạn từng nấu theo công thức nhưng lúc được lúc không, bạn sẽ rất hợp với nhóm sách kỹ thuật. Những cuốn này dạy bạn nền: cách kiểm soát nhiệt, cách nêm, cách xử lý protein (thịt/cá), cách làm sốt, và cách phối vị. Khi nắm kỹ thuật, bạn không còn phụ thuộc 100% vào công thức, vì bạn hiểu nguyên tắc đằng sau.

Introducing the Cookbooks

Mình từng áp dụng một mẹo nhỏ từ sách kỹ thuật: luôn chuẩn bị mise en place (sơ chế và cân đong trước) cho những món cần thao tác nhanh. Từ đó, bếp “đỡ loạn” hẳn và món cũng ổn định hơn. Đây là kiểu thay đổi rất nhỏ nhưng giúp trải nghiệm nấu ăn dễ chịu lên rõ.

2) World cuisines: mở bản đồ ẩm thực quốc tế ngay tại nhà

Cookbook theo vùng miền thường không chỉ đưa công thức, mà còn đưa tinh thần ẩm thực: cách người ta dùng nguyên liệu, cân bằng vị, và xây bữa ăn. Bạn có thể học cách làm pasta và risotto theo chuẩn Ý, học cách xử lý nước dùng và dashi trong ẩm thực Nhật, hoặc học phong cách Địa Trung Hải tập trung vào olive oil, rau, cá và gia vị thơm.

11 of the Best Cookbooks – Nguồn: KQED

Điểm mình thích ở sách ngoại văn là họ mô tả rất rõ kết cấu và dấu hiệu thành công: “đến khi sauce bám nhẹ vào thìa”, “đến khi bột đàn hồi”, “đến khi thịt mềm nhưng không bở”. Bạn đọc một lần rồi làm, lần sau sẽ nhớ bằng cảm giác.

3) Baking & pastry: nơi công thức cần chính xác, nhưng vẫn có chỗ cho sáng tạo

Baking là phần dễ làm người ta nản vì sai một chút là hỏng. Nhưng chính vì vậy, sách baking ngoại văn rất đáng: họ giải thích khoa học bột, gluten, men, nhiệt, độ ẩm, và cách điều chỉnh khi điều kiện bếp khác nhau. Khi bạn hiểu “vì sao”, bạn không còn hoang mang khi bánh nứt, xẹp, hoặc khô.

Nhóm này phù hợp nếu bạn muốn làm bread, cookies, cakes, pastry, hoặc học trang trí. Nếu bạn mới bắt đầu, hãy chọn sách có hình từng bước và công thức căn bản trước. Làm vững nền, bạn sẽ lên rất nhanh.

4) Healthy, vegetarian & lifestyle cookbooks: ăn ngon mà vẫn nhẹ người

Không ít cookbook tiếng Anh tập trung vào healthy cooking: meals chuẩn dinh dưỡng, meal prep, plant-based, gluten-free, low-sugar… Điểm hay là họ thường đưa gợi ý thay thế nguyên liệu, cách chuẩn bị theo tuần, và cách giữ món ăn vẫn “đã miệng” dù giảm đường/dầu.

Nếu bạn đang tìm sách để ăn uống kỷ luật hơn, hãy ưu tiên cuốn có plan theo ngày/tuần, danh sách mua sắm (shopping list), và công thức lặp lại nguyên liệu để tránh mua quá nhiều thứ lặt vặt rồi bỏ phí.

5) Food culture & food writing: đọc để yêu món ăn hơn

Đây là nhóm sách đọc “rất đã” dù bạn không nhất thiết phải vào bếp. Bạn sẽ gặp câu chuyện về vùng nguyên liệu, lịch sử món ăn, thói quen ăn uống, và văn hóa bàn ăn. Đọc xong, bạn nhìn món ăn như một lát cắt văn hóa, không chỉ là thứ để no.

Nhóm này cũng giúp bạn học từ vựng mô tả hương vị và kết cấu bằng tiếng Anh tự nhiên hơn, rất hợp nếu bạn thích viết review, làm content ẩm thực hoặc chỉ muốn diễn đạt cảm nhận rõ hơn.

6) Wine books: từ “mình không biết chọn” đến “mình chọn được cái hợp”

Rượu vang thường khiến người mới ngại vì sợ nói sai. Nhưng sách wine nhập môn tốt sẽ giúp bạn đi theo lộ trình dễ chịu: hiểu các giống nho phổ biến, hiểu vùng rượu cơ bản, học cách nếm (tasting) theo bước đơn giản, rồi đến pairing.

Best wine books on the market. Nguồn: Internet

Một trải nghiệm cá nhân rất nhẹ mà mình thấy ai cũng gặp: lần đầu thử ghi tasting notes, mình chỉ nói được “ngon” hoặc “chua”. Nhưng khi đọc sách, mình bắt đầu có từ để gọi tên mùi: citrus, stone fruits, floral, oak, vanilla, spice… Lúc đó việc thưởng thức vui hơn hẳn, vì bạn mô tả được điều mình đang cảm nhận, không còn mơ hồ.

Nhóm wine & pairing cũng hữu ích nếu bạn hay đãi khách hoặc muốn nâng trải nghiệm bữa ăn: biết quy tắc chung để không “lệch”, rồi từ đó phá cách theo gu của mình.

Gợi ý chọn mua nhanh

1. Chọn theo mục tiêu: Nấu ngon ổn định → sách kỹ thuật. Học món quốc tế → world cuisines. Làm bánh bài bản → baking & pastry. Hiểu vang → wine basics & pairing.
2. Ưu tiên sách có hình và hướng dẫn từng bước nếu bạn mới: Với nấu ăn, hình giúp bạn “đọc” kết cấu và màu sắc, tránh sai vì tưởng tượng.
3. Kiểm tra mức độ đo lường: Bạn thích chính xác → chọn sách có gram/ml và bảng quy đổi. Bạn thích linh hoạt → chọn cookbook nhấn vào “feel” và dấu hiệu thành công.
4. Chọn cookbook có phần “ingredients & substitutions”: Vì nguyên liệu ở Việt Nam đôi khi khác, sách có gợi ý thay thế sẽ dễ áp dụng hơn.
5. Đọc theo dự án nhỏ: Chọn 5 món trong một cuốn và nấu theo thứ tự từ dễ đến khó. Làm như vậy bạn sẽ thấy mình tiến bộ rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

1) Sách nấu ăn tiếng Anh có khó áp dụng ở Việt Nam không?

Không quá khó nếu bạn chọn sách có gợi ý thay thế nguyên liệu và mô tả kỹ thuật rõ. Nhiều món có thể điều chỉnh bằng nguyên liệu tương đương. Quan trọng là hiểu kỹ thuật và “dấu hiệu món đạt”, hơn là bám 100% từng nhãn nguyên liệu.

2) Mình mới nấu ăn, nên bắt đầu từ cookbook nào?

Hãy bắt đầu từ sách kỹ thuật cơ bản hoặc cookbook “beginner-friendly” có hình từng bước. Chọn những món ít bước, ít thành phần, và lặp lại vài lần để tạo cảm giác tay. Khi đã quen nhịp bếp, bạn hãy mở rộng sang world cuisines.

3) Baking cần cân đong chuẩn, sách ngoại văn có hỗ trợ không?

Có. Nhiều sách baking tiếng Anh dùng gram/ml và hướng dẫn rất chi tiết. Nếu sách dùng cups/spoons, bạn có thể dùng bảng quy đổi hoặc cân điện tử để ổn định hơn. Baking càng chính xác, bạn càng dễ thành công.

4) Sách wine có làm mình bị “ngợp” vì thuật ngữ không?

Nếu bạn chọn sách nhập môn thì không. Hãy bắt đầu từ tasting basics, giống nho phổ biến và pairing đơn giản. Khi đã quen, bạn mới đi sâu vào regions, appellations và winemaking. Cứ đi từng bước, rượu vang sẽ trở thành câu chuyện thú vị hơn là bài kiểm tra.

5) Làm sao để đọc cookbook mà không bỏ dở?

Đừng đọc như tiểu thuyết. Hãy đọc như một kế hoạch nhỏ: chọn vài công thức, mua nguyên liệu, nấu theo lịch, và ghi lại điều chỉnh của bạn. Khi bạn có “món tủ” do chính mình tối ưu, bạn sẽ muốn đọc tiếp để mở rộng.